काठमाडौं । कोरोना भाइरसको संक्रमणले तीब्रतासँगै यसको उपचारकालागि पनि विभिन्न प्रयासहरु भइरहेका छन् ।
विश्व स्वास्थ्य संगठन, डब्लुएचओले कोभिड–१९ विरुद्धको औषधि तथा खोपको चिकित्सकीय परीक्षणमा ऐक्यबद्धता जनाउन आह्वान गरेपछि नेपालले पनि त्यसमा सहभागिता जनाउने निर्णय गरेको छ । जसअनुसार इबोला, एचआईभी एड्स, औलो लगायत रोगमा प्रयोग गरिएका औषधि कोभिडका लागि कति प्रभावकारी हुन्छन् भनेर नेपालमा परीक्षण भइरहेका छन् । ती खोप तथा औषधि के के हुन् त ?
१. डेक्सामेथाजोन
यो स्टेरोईड खालको औषधि हो ।कोरोना पोजेटिभ बिरामीलाई दिने गरिन्छ । डब्लुएचओले पनि प्रयोगकालागि सिफारिस गरेको छ । प्रतिदिन २० रुपैंया खर्च हुन्छ । एक सातासम्म सेवन गर्नु पर्छ । नतिजा प्रभावकारी देखिएको छ । सामान्य र सिकिस्त (मोडरेट र सिभियर) खालको बिरामीलाई औषधि दिइन्छ । अस्पतालमा भर्ना भएका बिरामीलाई सेवन गर्न दिइन्छ । अक्सिजनको प्रतिशत ९२ भन्दा कम छ भने त्यस खालका बिरामीलाई डेक्सामेथाजोन औषधि दिइन्छ ।
यो औषधि सेवन गर्दा स्वासप्रश्वासमा फाइदा पुग्छ ।भेन्टिलेटरमा जाने प्रतिशत न्युन देखिएको छ ।मृत्युदर पनि कम देखिएको छ ।
२. रेमडेसिविर
अक्सिजनको मात्रा ९२ भन्दा न्युन भएका बिरामीलाई रेमडेसिविर औषधि सिफारिस गरिन्छ । शुरुमा दुई सय एमजीको चलाईन्छ । शय एमजी प्रतिदिनका दरले पाँच दिन र बिरामीको अवस्था हेरेर दशदिनसम्म औषधि चलाइने गरेको चिकित्सकहरु बताउँछन् ।
डब्लुएचओद्धारा परीक्षणको लागि सिफारिस गरिएको औषधि हो । सरकारी अस्पतालमा निःशुल्क छ । यसको मुल्य ६ हजार ६ सय २० रुपैंयाको हाराहारिमा छ । आईसीयुमा रहेका बिरामीमा नतिजा प्रभावकारी पाईएको छ ।
३. प्लाज्मा थेरापि
डब्लुएचओद्धारा परीक्षणकोलागि सिफारिस गरिएको अर्को उपचार विधि हो, प्लाज्मा थेरापि ।
कोरोना भाइरस संक्रमण मुक्त भएको झण्डै दुई हप्तामा एन्टिबडि विकास भइसकेको हुन्छ । एन्टिबडिको जाँच गरेपछि ब्लड ग्रुप म्याच भएका दातासँग प्लाज्मा झिक्ने गरिन्छ । एकजनाबाट झिकेको प्लाज्मा एकदेखि तीनजनासम्मलाई दान गर्न सकिन्छ । एकजनाले दान गर्दा तीनजनालाई लाभ पुग्छ । रमडेसिविर औषधि चलाएपछि ४८ घण्टा प्रभावका सम्बन्धमा हेरविचार गरिन्छ । रेमडेसिविर औषधि सेवनबाट पनि बिरामीको स्वास्थ्य खस्किंदै गएको अवस्थामा ( श्वासप्रश्वासमा समस्या आएको वा अक्सिजनको मात्रा झन झन कमी हुँदै गए वा शरीरका अन्य अंगमा समेत असर देखिन थाल्यो )भने प्लाज्मा थेरापि चढाइन्छ । भेन्टिलेटरमा लैजानु पर्ने खालको बिरामीलाई प्लाज्मा थेरापि चढाइन्छ ।
प्लाज्मा थेरापी पछि अक्सिजनको लेभल राम्रो हुँदै गएको र छिटो भेन्टिलेटरबाट बाहिर निकाल्न सहयोग पुगेको पाइएको छ ।
यी औषधिहरु नेपालमा कोभिड–१९ विरुद्ध प्रयोग भइरहेका छन् । जसमध्ये रेमडेसिविर चिकित्सकीय परीक्षणका लागि नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्बाट स्वीकृतिको लागि अन्तिम चरणमा छ । टोसिलिजुम्याब कोभिड(१९ विरुद्ध प्रभावकारी भएपनि निकै महंगो भएकाले कमै प्रयोगमा छ । कोभिड–१९ कै लागि एन्टिभाइरल औषधि बनि नसकेकाले अन्य रोगमा प्रयोग भएका एन्टिभाइरल औषधि परीक्षण गर्नुपरेको हो । अन्य रोगविरुद्ध प्रयोग भइरहेका औषधि कोभिड–१९ मा प्रभावकारी हुने सम्भावना देखेर डब्लुएचओले विभिन्न देशलाई परीक्षण गर्न आह्वान गरेको थियो । नेपालमा चीन, रूस र बेलायतको अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयले विकसित गरेका खोपको परीक्षणका लागि समेत प्रस्ताव आएका छन् ।
कुनैपनि औषधिको परीक्षण प्रायः प्रयोगशालाबाट सुरु हुन्छ । त्यसपछि जनावरमा गरेर तेस्रो चरणमा मात्र मानिसमा गरिन्छ । मानिसमा गरिने औषधिको परीक्षण पनि चार चरणमा हुन्छ । पहिलो चरणमा १५ देखि २० जना स्वस्थ मानिसमा गरिन्छ । कम मात्राको डोज दिइन्छ र औषधिले कति असर गर्छ, साइड इफेक्ट गर्छ कि गर्दैन ? हेरिन्छ ।
दोस्रो चरणमा औषधिको प्रभावकारिता हेरेर ३० देखि एक सय जनासम्ममा परीक्षण गरिन्छ । यो चरणमा बिरामीलाई पनि प्रयोग गरिन्छ । औषधि थोरै मात्रामा दिइन्छ । प्रभावकारी भए मात्रा बढाइन्छ । दोस्रो चरण सफल भए तेस्रो चरणमा अझ ठूलो संख्याका बिरामीमा प्रयोग गरिन्छ । यस चरणमा २ हजारसम्म बिरामीमा औषधिको परीक्षण गरिन्छ । तेस्रो चरण पूरा भएपछि औषधिको प्रभावकारिता हेरेर त्यसलाई प्रमाणित गर्ने काम हुन्छ । बजारमा बिक्री हुन थालिसकेको औषधि नै प्रयोग गरिने भएकाले यसमा जोखिम कम हुन्छ । औषधि तथा खोप स्वीकृत गर्ने वा नगर्ने भन्नेबारे यसै चरणको परीक्षणले निर्धारण गर्छ । अन्य देशमा प्रभावकारी देखिएको औषधिले नेपालमा काम गर्छ भन्ने ग्यारेण्टी हुँदैन । त्यसैले नेपालमै पनि परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ ।
